Savunma sanayiinde veri merkezi, sıradan bir BT altyapısı değil; milli güvenliğin dijital omurgasıdır. Mühendislik tasarım verileri, test ve simülasyon sonuçları, kriptografik anahtarlar, tedarik zinciri bilgileri ve operasyonel istihbarat aynı çatı altında korunur. Bu nedenle savunma veri merkezleri; güvenlik, kesintisizlik ve yüksek performans olmak üzere üç temel ilke üzerine inşa edilir.

Bu makalede, savunma sanayiine yönelik veri merkezlerinin tasarımında öne çıkan teknik gereksinimleri, mimari yaklaşımları ve geleceğe dönük eğilimleri ele alıyoruz.

Savunma Veri Merkezlerini Farklı Kılan Gereksinimler

Ticari bir veri merkezinde öncelik genellikle maliyet verimliliği ve ölçeklenebilirliktir. Savunma projelerinde ise denklem değişir: veri kaybı veya sızıntısının bedeli finansal değil, stratejiktir. Bu fark, tasarımın her katmanına yansır.

• Gizlilik dereceli veri yönetimi: Hizmete özel, gizli ve çok gizli gibi farklı sınıflardaki veriler fiziksel ve mantıksal olarak birbirinden ayrılmalıdır.
• Hava boşluklu (air-gapped) ağlar: Kritik sistemler, internetle hiçbir fiziksel bağlantısı olmayan kapalı ağlarda çalıştırılır.
• Uzun ömürlü proje döngüleri: Bir silah sistemi projesinin verileri onlarca yıl boyunca erişilebilir ve bütünlüğü korunmuş halde saklanmalıdır.
• Yüksek hesaplama yoğunluğu: Aerodinamik analiz, radar sinyal işleme ve yapay zeka model eğitimi, standart iş yüklerinin çok üzerinde işlemci ve GPU gücü gerektirir.
• Sıkı denetim ve izlenebilirlik: Her erişim, her değişiklik ve her veri hareketi kayıt altına alınmalı, denetlenebilir olmalıdır.

Güvenlik: Katmanlı Savunma Yaklaşımı

Savunma veri merkezlerinde güvenlik tek bir çözümle değil, birbirini tamamlayan katmanlarla sağlanır. Bir katman aşılsa bile diğerleri saldırganı durdurmalıdır.

Fiziksel güvenlik

Tesis güvenliği çevre duvarı ve araç bariyerleriyle başlar. Yetkili personel girişleri; kart, biyometrik doğrulama ve PIN kombinasyonuyla çok faktörlü olarak kontrol edilir. Turnikeler, kilitli kabinler ve kesintisiz kamera kaydı, sunucuya fiziksel erişimi en az kişiyle sınırlar. Kritik tesislerde elektromanyetik darbeye (EMP) ve patlamaya karşı güçlendirilmiş yapılar da tercih edilir.

TEMPEST ve elektromanyetik koruma

Elektronik cihazlar çalışırken istemsiz elektromanyetik yayılım yapar ve bu sinyaller uzaktan yakalanıp çözümlenebilir. TEMPEST standartlarına uygun ekipman, ekranlı odalar (Faraday kafesi) ve filtrelenmiş enerji/veri hatları bu sızıntı riskini ortadan kaldırır.

Siber güvenlik

Ağ segmentasyonu, savunma veri merkezlerinin temel taşıdır. Farklı gizlilik seviyelerindeki ağlar arasında veri aktarımı gerektiğinde, tek yönlü veri akışı sağlayan veri diyotları kullanılır. Bunun yanında:

• Sıfır güven (Zero Trust) mimarisi: Hiçbir kullanıcı veya cihaz varsayılan olarak güvenilir kabul edilmez; her erişim talebi yeniden doğrulanır.
• Uçtan uca şifreleme: Veriler hem depolamada hem iletimde, tercihen milli kripto algoritmaları ve donanım güvenlik modülleri (HSM) ile şifrelenir.
• Ayrıcalıklı erişim yönetimi (PAM): Yönetici hesapları sıkı politikalarla kısıtlanır ve oturumları kaydedilir.
• SIEM ve SOC entegrasyonu: Tüm kayıtlar merkezi olarak toplanır, anomaliler 7/24 izlenir ve olaylara hızla müdahale edilir.

Tedarik zinciri güvenliği

Donanım ve yazılım bileşenlerine gömülü arka kapılar, en zor tespit edilen tehditler arasındadır. Bu nedenle güvenilir tedarikçi seçimi, donanım doğrulama süreçleri ve mümkün olduğunca yerli ürün kullanımı kritik önem taşır.

Kesintisizlik: Her Koşulda Çalışan Altyapı

Savunma sistemleri kriz anlarında, yani altyapının en çok zorlandığı zamanlarda, en yüksek performansla çalışmak zorundadır. Bu nedenle kesintisizlik bir hedef değil, tasarımın başlangıç şartıdır.

Tier seviyeleri ve yedeklilik

Uptime Institute’un Tier sınıflandırması, veri merkezlerinin erişilebilirlik düzeyini tanımlamak için yaygın olarak kullanılır. Savunma uygulamalarında en az Tier III, kritik görevlerde ise Tier IV hedeflenir.

Tier IV mimaride enerji ve soğutma yolları tamamen çift ve birbirinden bağımsızdır. Tek bir bileşenin, hatta tüm bir dağıtım yolunun arızası bile sistemi durdurmaz.

Enerji sürekliliği

Kesintisiz enerji, savunma veri merkezlerinin can damarıdır. Tipik bir enerji mimarisi şu katmanlardan oluşur:

1. Çift şebeke beslemesi: Farklı trafo merkezlerinden gelen iki bağımsız hat.
2. Online çift dönüşümlü UPS sistemleri: Şebeke dalgalanmalarını sıfır geçiş süresiyle karşılayan, modüler ve yedekli yapılar.
3. Dizel jeneratörler: Uzun süreli kesintilerde devreye giren, günlerce çalışabilecek yakıt stoğuna sahip üniteler.
4. Akıllı enerji dağıtımı: Kabin seviyesinde ölçüm yapan, uzaktan yönetilebilir PDU’lar.

Felaket kurtarma ve coğrafi yedeklilik

Tek bir tesis ne kadar güçlü olursa olsun; deprem, sabotaj veya hedefli saldırı riskine karşı coğrafi olarak ayrık ikincil veri merkezleri şarttır. Aktif-aktif veya aktif-pasif yapılandırmalarla çalışan bu tesisler, belirlenen kurtarma süresi (RTO) ve kurtarma noktası (RPO) hedeflerine göre senkron ya da asenkron replikasyon kullanır. Türkiye gibi deprem riski yüksek bölgelerde sismik izolatörler ve sismik yükseltilmiş döşeme sistemleri de tasarımın ayrılmaz parçasıdır.

Yüksek Performans: Simülasyondan Yapay Zekaya

Savunma Ar-Ge’sinde fiziksel prototip üretmek pahalı ve zaman alıcıdır. Bu nedenle tasarım doğrulamanın büyük bölümü dijital ortamda, yüksek başarımlı hesaplama (HPC) kümelerinde yapılır. Hesaplamalı akışkanlar dinamiği (CFD), sonlu elemanlar analizi, balistik modelleme ve elektromanyetik simülasyonlar binlerce işlemci çekirdeğini günlerce meşgul edebilir.

Son yıllarda yapay zeka bu tabloya yeni bir boyut ekledi. Hedef tanıma, otonom navigasyon, sinyal sınıflandırma ve kestirimci bakım modelleri, büyük GPU kümelerinde eğitilir. Bu iş yükleri altyapıdan şunları talep eder:

• Yüksek kabin yoğunluğu: Geleneksel kabinlerde 5–10 kW olan güç tüketimi, GPU sunucularıyla 40 kW’ın üzerine çıkabilir.
• Düşük gecikmeli ağlar: Sunucular arası iletişim için InfiniBand veya yüksek hızlı Ethernet altyapıları.
• Yüksek bant genişlikli depolama: Paralel dosya sistemleri ve NVMe tabanlı depolama çözümleri.

Soğutma: Performansın görünmeyen ortağı

Yoğunluk arttıkça hava ile soğutma yetersiz kalır. Sıcak/soğuk koridor kapama, sıra içi (in-row) soğutma üniteleri ve kabin kapama panelleri, hava akışını optimize ederek verimliliği artırır. Daha yüksek yoğunluklarda ise doğrudan çipe sıvı soğutma (direct-to-chip) ve daldırmalı soğutma (immersion cooling) teknolojileri devreye girer. Doğru soğutma tasarımı yalnızca donanım ömrünü uzatmaz; enerji verimliliğinin ölçüsü olan PUE (Power Usage Effectiveness) değerini de iyileştirerek işletme maliyetlerini düşürür.

Veri Egemenliği, Yerlilik ve Mevzuat Uyumu

Savunma verisinin hangi ülkede, hangi donanımda ve kimin kontrolünde saklandığı, en az teknik güvenlik kadar önemlidir. Yurt dışı merkezli kamu bulut hizmetleri, yabancı yargı yetkisine tabi olabileceğinden kritik savunma verileri için genellikle tercih edilmez. Bunun yerine ulusal sınırlar içinde konumlanan, yerli işletmeci tarafından yönetilen özel veya hibrit bulut altyapıları öne çıkar.

Türkiye’de savunma sanayii projelerinde veri merkezi tasarımı; Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi’nin Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), ISO/IEC 27001 bilgi güvenliği yönetim sistemi ve proje sahibinin tesis güvenlik gereksinimleriyle uyumlu olmalıdır. NATO ile ortak yürütülen projelerde ise ittifakın güvenlik standartları da devreye girer.

Yerli sunucu, ağ cihazı, kripto modülü ve yazılım kullanımı; hem tedarik zinciri risklerini azaltır hem de olası ihracat kısıtlamalarına karşı stratejik bağımsızlık sağlar. Yerlileşme oranı, savunma projelerinde giderek daha belirleyici bir değerlendirme kriteri haline gelmektedir.

Sahaya Uzanan Altyapı: Taktik, Edge ve Modüler Veri Merkezleri

Veri yalnızca merkezde değil, sahada da üretiliyor. Bir sınır karakolundaki sensör ağı, seyir halindeki bir fırkateyn veya ileri harekât üssü, verinin kaynağına yakın işlenmesini gerektirir. Merkezi veri merkezine her veriyi göndermek, bant genişliği ve gecikme açısından çoğu zaman mümkün değildir.

Bu ihtiyaca yanıt veren çözümler üç başlıkta toplanır:

• Taktik veri merkezleri: Askeri standartlara (ör. MIL-STD-810) uygun, darbe, titreşim, toz ve aşırı sıcaklığa dayanıklı, araç veya gemi üzerine monte edilebilen kompakt sistemler.
• Konteyner tipi modüler veri merkezleri: Enerji, soğutma ve güvenlik altyapısı fabrikada entegre edilmiş, haftalar içinde sahaya kurulabilen hazır çözümler.
• Edge bilişim düğümleri: Sensör verisini yerinde işleyerek yalnızca anlamlı sonuçları merkeze ileten, yapay zeka çıkarımı (inference) yapabilen sağlamlaştırılmış (rugged) sunucular.

Merkez, bölgesel ve saha katmanlarının birbirine güvenli biçimde bağlandığı bu hiyerarşik mimari, ağ merkezli harbin dijital temelini oluşturur. Bağlantı kesildiğinde saha düğümlerinin bağımsız çalışmaya devam edebilmesi, bu mimarinin en kritik tasarım ilkelerinden biridir.

Sonuç: Dijital Caydırıcılığın Temeli

Savunma sanayiinde veri merkezleri; güvenlik, kesintisizlik ve yüksek performansı aynı anda sağlaması gereken, hata toleransı en düşük altyapılardır. Katmanlı fiziksel ve siber güvenlik, Tier III–IV seviyesinde yedeklilik, HPC ve yapay zeka iş yüklerine uygun yoğunluk ve soğutma, veri egemenliği ilkesi ile sahaya uzanan edge mimarisi bu altyapının temel bileşenleridir.

Başarılı bir savunma veri merkezi projesi; ihtiyaç analizinden tasarıma, ekipman seçiminden devreye almaya ve işletmeye kadar uçtan uca planlama gerektirir. Bugün doğru kurgulanan dijital altyapı, yarının savunma kabiliyetini ve dolayısıyla ülkenin caydırıcılık gücünü doğrudan belirleyecektir.

Tüketici tipi bir tablet bu koşullarda kısa sürede devre dışı kalır: tek bir düşme, toz, yağ, titreşim, eksi derecede bir sabah ya da güneş altında okunamayan bir ekran iş akışını durdurur. Rugged tabletler tam da bu noktada devreye girer: zorlu ortamda çalışmak için tasarlanmış, test edilmiş ve sertifikalandırılmış mobil bilgisayarlar.

Rugged tablet nedir?

Rugged tablet; darbe, düşme, titreşim, toz, su ve aşırı sıcaklık gibi koşullara dayanacak şekilde güçlendirilmiş gövde, ekran ve bileşenlere sahip endüstriyel tablettir. Sektörde genellikle iki seviyede ele alınır:

• Semi-rugged (yarı dayanıklı): Depo, üretim hattı ve araç içi kullanım için uygundur. Düşmeye ve toza karşı dayanıklıdır, ancak sızdırmazlık ve sıcaklık aralığı daha sınırlıdır.
• Fully rugged (tam dayanıklı): Açık saha, test alanı ve askeri operasyonlar için tasarlanır. Daha yüksek düşme dayanımı, tam toz ve su sızdırmazlığı ve geniş çalışma sıcaklığı sunar.

Her iki sınıfta da güneş altında okunabilir parlak ekran, eldivenle kullanılabilen dokunmatik yüzey ve sıcak değiştirilebilir (hot-swap) batarya gibi özellikler öne çıkar.

Hangi standartlara bakılmalı?

Bir tabletin “rugged” olduğunu pazarlama metni değil, bağımsız testler ve sertifikalar kanıtlar. Savunma projelerinde en sık sorulan standartlar şunlardır:

Satın alma sürecinde yalnızca “MIL-STD-810 uyumlu” ibaresine değil, hangi test yöntemlerinin hangi koşullarda uygulandığını gösteren test raporuna bakmak gerekir.

Savunma sanayiinde kullanım alanları

• Üretim ve montaj hattı: Dijital iş emirleri, montaj talimatları ve teknik çizimler kâğıt yerine doğrudan istasyonda görüntülenir; MES sistemine anlık veri girişi yapılır.
• Kalite kontrol ve test: Ölçüm sonuçları, fotoğraflı uygunsuzluk kayıtları ve test protokolleri sahada oluşturulur; izlenebilirlik kayıt anında sağlanır.
• Bakım ve onarım: Kara, hava ve deniz platformlarının bakımında teknisyen elektronik teknik yayınlara, arıza geçmişine ve yedek parça bilgisine platformun yanında erişir.
• Depo ve lojistik: Barkod ve RFID okuyuculu modellerle parça, takım ve mühimmat sayımı ile sevkiyat takibi yapılır.
• Saha ve araç içi kullanım: Araç montaj kitleriyle komuta-kontrol, haritalama ve haberleşme uygulamaları için mobil iş istasyonu görevi görür.
• Eğitim ve simülasyon: Personel eğitiminde dijital içerik ve artırılmış gerçeklik uygulamaları sahaya taşınır.

Dayanıklılık kadar önemli: siber güvenlik

Savunma ortamında sahaya çıkan her tablet, kurumun ağına açılan bir uç noktadır. Cihaz kaybolabilir, çalınabilir ya da yetkisiz kişilerin eline geçebilir. Bu nedenle donanım dayanıklılığı kadar veri güvenliği de seçim kriteridir:

• TPM 2.0 ve tam disk şifreleme: Cihaz kaybolsa bile üzerindeki veriye erişilemez.
• Güçlü kimlik doğrulama: Akıllı kart (CAC) okuyucu, parmak izi ve çok faktörlü doğrulama seçenekleri.
• Kamera, kablosuz ve port kapatma: Hassas alanlarda kamera, Bluetooth ve Wi-Fi donanım ya da yazılım düzeyinde devre dışı bırakılabilmelidir.
• Merkezi cihaz yönetimi (MDM/UEM): Uzaktan kilitleme, silme, yama ve politika yönetimi.
• Güvenli tedarik zinciri: Donanım ve yazılımın kaynağı, güncelleme süreçleri ve yerel destek imkânı.

Kurumların bu gereksinimleri Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberi ile kendi iç güvenlik politikalarıyla birlikte değerlendirmesi önerilir.

Doğru rugged tableti seçmek için kontrol listesi

Rugged tabletin ilk alım maliyeti tüketici tabletinden yüksektir; ancak daha düşük arıza oranı, daha uzun kullanım ömrü ve kesintisiz iş akışı toplam maliyeti genellikle aşağı çeker.

Rugged çözümleri Ankara Savunma Zirvesi 2027’de görün

Savunma üretiminde dijitalleşme, verinin üretildiği yere kadar taşınmasıyla tamamlanır. Rugged tabletler bu zincirin sahadaki halkasıdır; doğru seçildiğinde hem operasyonel sürekliliği hem de veri güvenliğini güçlendirir.

Rugged tablet, endüstriyel bilgisayar ve OT siber güvenlik çözümlerini yerinde incelemek, tedarikçilerle birebir görüşmek için 24 Mart 2027’de Crowne Plaza Ankara’da gerçekleşecek Ankara Savunma Zirvesi’ne ücretsiz kayıt olabilirsiniz: ankarasavunmazirvesi.com

Bu değişiklik, makine emniyetini yalnızca mekanik ve elektriksel tehlikeler üzerinden değerlendiren 2006 yaklaşımının sonu anlamına geliyor. Yeni yönetmelik yazılımı emniyet aksamı olarak tanımlıyor, siber müdahaleyi bir emniyet tehlikesi olarak ele alıyor, makine öğrenimi kullanan emniyet fonksiyonlarını en sıkı uygunluk prosedürüne bağlıyor ve sahada makineyi değiştiren her işletmeyi potansiyel imalatçı haline getiriyor.

Savunma sanayii açısından konu ikili bir öneme sahip. Bir yanda yüksek hassasiyetli, sık revize edilen ve yoğun otomasyonlu üretim hatları var. Öte yanda gizlilik, siber güvenlik ve izlenebilirlik gereklilikleri zaten sivil sektöre göre çok daha sıkı. Bu yazı, yeni yönetmeliği savunma üretim tesislerinin otomasyon, bakım, İSG ve satın alma ekipleri için teknik açıdan ele alıyor.

1. Yürürlük takvimi ve geçiş hükmü

Yönetmeliğin 52. maddesi kademeli bir yürürlük öngörüyor. Amaç, kapsam, onaylanmış kuruluşların görevlendirilmesi (m.27–42) ve geçici madde yayım tarihinde yürürlüğe girdi. Firmaları doğrudan bağlayan hükümlerin neredeyse tamamı ise 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlıyor. 27 Ekim 2026’da Ticaret Bakanlığı, Türkiye ile AB arasında makine emniyeti mevzuat uyumunu teyit eden Beyan Metni’nin imzalandığını duyurdu; bu, Türkiye’de yeni yönetmelik kapsamında onaylanmış kuruluş atamalarının önünü açıyor.

Görsel 1 – Yürürlük takvimi: 16 Ekim–19 Ocak arasında eski yönetmelik uygulanmaya devam ediyor; 20 Ocak 2027’den itibaren piyasaya arz edilen her makine yeni kurallara tabi.

Geçiş hükmü (geçici m.1) açısından belirleyici kavram “piyasaya arz”dır: makinenin piyasada ilk kez bulundurulması. 20 Ocak 2027’den önce eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilmiş makineler bu tarihten sonra da kullanılmaya ve satılmaya devam edebilir. Eski yönetmelik kapsamında düzenlenmiş AT tip inceleme belgeleri ise süreleri dolana kadar geçerlidir.

Pratik sonuç: Teslimatı Ocak 2027’yi aşacak bir makine siparişinde, tedarikçinin hangi yönetmeliğe göre uygunluk beyanı düzenleyeceği sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Savunma projelerinde uzun tedarik süreleri yaygın olduğu için bu konu, bugün imzalanan siparişler için de geçerlidir.

2. Kapsam: Savunma üreticisi yönetmeliğe hangi noktada tabi?

Yönetmelik silahları ve askerî veya polisiye amaçlarla özel olarak tasarlanmış makineleri kapsam dışında tutar (m.2/4). Bu istisna sık yanlış yorumlanır: kapsam dışı olan, savunma firmasının ürettiği askerî üründür. Bu ürünü üretmek, test etmek ve taşımak için kullanılan CNC tezgâhları, robot hücreleri, presler, kaldırma ekipmanları, otomatik test düzenekleri ve iç lojistik sistemleri sivil sanayideki makinelerle aynı kurallara tabidir.

Yönetmeliğin bir diğer önemli tanımı, emniyet aksamının yazılım dahil fiziksel veya dijital aksam olarak tanımlanmasıdır (m.4). Güvenlik işlevi gören ve bağımsız olarak piyasaya arz edilen bir yazılım, örneğin bir emniyet fonksiyon bloğu kütüphanesi veya bir görüntü tabanlı kişi algılama yazılımı, artık kendi başına emniyet aksamı olarak değerlendirilebilir.

3. 2006/42/AT ile yapısal karşılaştırma

Yönetmeliğin ek yapısı, direktife göre yeniden düzenlendi. Teknik ekiplerin alıştığı ek numaraları değiştiği için iç prosedürlerdeki atıfların da güncellenmesi gerekiyor.

4. Uygunluk değerlendirmesi: EK-1 Kısım A, Kısım B ve modüller

Hangi uygunluk değerlendirme yönteminin uygulanacağı, makinenin EK-1’de yer alıp almadığına bağlıdır (m.26).

EK-1 Kısım A altı kategoriden oluşur ve onaylanmış kuruluş katılımı zorunludur. Bu kategoriler arasında sökülebilir mekanik aktarma tertibatları ve mahfazaları, taşıt bakım liftleri, kartuşla çalışan tespit makineleri ile iki yeni kategori bulunur: güvenlik işlevi sağlayan ve tamamen veya kısmen kendi kendine gelişen davranışa sahip makine öğrenimi yaklaşımları kullanan emniyet aksamları ve bu tür gömülü sistemleri bulunan makineler.

EK-1 Kısım B 19 kategoriden oluşur. Bunlar arasında metalin soğuk işlenmesi için presler, kişi algılamaya yönelik koruyucu tertibatlar ve emniyet fonksiyonlarını yerine getiren mantık üniteleri gibi savunma üretim hatlarında yaygın olarak bulunan ürünler yer alır. Bu kategorilerde imalatçı iç üretim kontrolünü (Modül A) ancak ilgili tüm gereklilikleri kapsayan uyumlaştırılmış standartlara veya ortak özelliklere tam uygunlukla kullanabilir. Aksi halde onaylanmış kuruluşlu bir yöntem uygulanır.

Modül G’nin eklenmesi, savunma sanayii için özellikle önemlidir. Tek adet üretilen özel test düzenekleri veya özel amaçlı makineler için tip incelemesi yerine birim doğrulaması yapılabilir.

Satın alma açısından pratik sonuç şudur: Işık perdesi, lazer tarayıcı, emniyet PLC’si veya emniyet rölesi gibi Kısım B ürünlerinde tedarikçiden hangi modülün uygulandığı ve hangi uyumlaştırılmış standartlara dayanıldığı yazılı olarak istenmelidir.

5. Önemli değişiklik: Savunma hatlarında en kritik başlık

Türk yönetmeliği, AB metnindeki “substantial modification” kavramını önemli değişiklik olarak tanımlıyor (m.4). Bir değişikliğin bu kapsama girmesi için aşağıdaki koşulların birlikte sağlanması gerekir:

1. Değişiklik, makine piyasaya arz edildikten veya hizmete sunulduktan sonra fiziksel veya dijital araçlarla yapılmıştır.
2. Değişiklik imalatçı tarafından öngörülmemiş veya planlanmamıştır.
3. Değişiklik yeni bir tehlike yaratarak veya mevcut riski artırarak makinenin emniyetini etkiler.
4. Bu durum, ya mevcut güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren bir mahfaza veya koruyucu tertibat eklenmesini, ya da kararlılık veya mekanik dayanıklılık için ilave koruyucu önlem alınmasını gerektirir.

Önemli değişiklik yapan gerçek veya tüzel kişi imalatçı sayılır ve uygunluk değerlendirmesini kendi sorumluluğunda yapar (m.19). Değişiklik bir tertibatın yalnızca bir bölümünü etkiliyorsa, yükümlülükler risk değerlendirmesinde gösterildiği şekilde o makineyle sınırlı kalır.

Görsel 2 – Önemli değişiklik karar akışı: Üç sorudan herhangi biri değişikliği kapsam dışına çıkarır; üçü birlikte sağlanırsa değişikliği yapan işletme imalatçının tüm yükümlülüklerini üstlenir.

Yeni tanımın direktif dönemine göre en önemli farkı, mevcut emniyet kontrol sistemini değiştiren basit bir koruyucu tertibat eklenmesinin bile önemli değişiklik sayılabilmesidir. Ayrıca “dijital araçlar” ifadesi, yazılım güncellemelerini açıkça kapsama alır.

Savunma üretiminde sık karşılaşılan senaryolar için ön değerlendirme:

Tablodaki değerlendirmeler ön kabuldür; nihai karar her durumda yazılı ve tarihli bir risk değerlendirmesine dayanmalıdır. Bu değerlendirme, olası bir denetimde ilk istenecek belgelerden biridir.

6. Siber güvenlik artık bir emniyet gerekliliği

Yeni yönetmeliğin en köklü yeniliği, siber güvenliği makine emniyetinin bir parçası haline getirmesidir. İki temel gereklilik öne çıkar:

Bozulmaya karşı koruma (Ek III, 1.1.9): Makineye başka bir cihazın bağlanması veya uzaktan erişim, tehlikeli bir duruma yol açmamalıdır. Emniyet açısından kritik sinyal veya veri ileten donanım bileşenleri kazara veya kasıtlı bozulmaya karşı korunmalıdır. Makine, emniyet yazılımına veya yapılandırmasına yapılan meşru veya meşru olmayan müdahalelerin kanıtını toplamalıdır. Emniyet işlevine katkıda bulunan yazılım ve veriler tanımlanabilir olmalı ve korunmalıdır.

Kontrol sistemlerinin emniyeti ve güvenilirliği (Ek III, 1.2.1): Kontrol sistemleri, öngörülen işletme koşullarına ve dış etkilere, kötü niyetli üçüncü taraf girişimleri dahil, dayanacak şekilde tasarlanmalıdır. Müdahalelere ve piyasaya arzdan sonra yüklenen emniyet yazılımı sürümlerine ilişkin veriler, uygunluğun kanıtlanması amacıyla kayıt altında tutulmalıdır.

Bu gereklilikler, OT güvenliği için referans standart serisi olan IEC 62443 ile doğrudan örtüşür. Yönetmelik ayrıca AB siber güvenlik belgelendirme programı kapsamında belgelendirilmiş makinelerin bu iki gereklilik bakımından uygun kabul edileceğini öngörür (m.21/5).

Savunma tesisleri için uygulamaya dönük çıkarımlar:

• Uzaktan erişim: Makine tedarikçisinin servis modemi veya VPN bağlantısı, emniyet fonksiyonlarını etkileyebilecek bir giriş noktasıdır. Bu bağlantılar OT ağındaki ayrı bir bölgeden, kayıtlı ve süreli oturumlarla yönetilmelidir.
• Emniyet PLC’si erişimi: Emniyet programına yazma yetkisi parola, rol tabanlı yetki ve mümkünse fiziksel anahtar ile sınırlandırılmalıdır.
• Sürüm yönetimi: Emniyet programlarının sağlama toplamı (checksum) ve sürüm numarası, devreye alma kayıtlarıyla birlikte saklanmalıdır. Her güncelleme, önemli değişiklik değerlendirmesinden geçmelidir.
• Müdahale kaydı: Emniyet parametrelerindeki değişiklikleri kimin, ne zaman yaptığını gösteren kayıtlar, denetimde uygunluğu kanıtlamanın temel aracıdır.

7. Yapay zekâ, işbirlikçi robotlar ve otonom mobil makineler

Yönetmelik, otomasyonun yönünü dikkate alan yeni gereklilikler içerir:

• Kendi kendine gelişen davranış: Makine öğrenimi tabanlı emniyet fonksiyonları EK-1 Kısım A’ya alınmıştır. Bu tür sistemlerde makinenin hareket alanı ve davranışı, risk değerlendirmesinde tanımlanan sınırların dışına çıkmamalıdır.
• İnsan-makine etkileşimi: İnsanla aynı alanı paylaşan makinelerde, temas tehlikeleri ve operatör üzerindeki psikolojik stres de risk değerlendirmesine dahil edilmelidir. Cobot ile hassas montaj ve kaynak uygulamalarında bu gereklilik doğrudan uygulanır.
• Otonom mobil makineler: Sürücüsüz iç lojistik araçları için gözetim fonksiyonu ve uzaktan durdurma gibi gereklilikler tanımlanmıştır. Savunma tesislerinde yaygınlaşan AMR uygulamaları bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Yapay zekâ içeren yüksek riskli sistemler için AB yapay zekâ mevzuatı kapsamındaki standartlara uyum, belirli bir geçiş döneminde uygunluk varsayımı sağlar (m.21/6). Bu alan, önümüzdeki dönemde mevzuatın en hızlı gelişeceği başlık olacaktır.

8. Dokümantasyon: Teknik dosya, kaynak kodu ve dijital talimat

Saklama süresi: Teknik dosya ve uygunluk beyanı piyasaya arzdan itibaren en az 10 yıl piyasa gözetimi otoritesinin erişimine hazır tutulur (m.11/3).

Kaynak kodu talebi: Teknik dosyadaki kaynak kodu veya programlama mantığı, uygunluk kontrolü için gerekliyse gerekçeli talep üzerine Bakanlığa sunulur (m.11/3). Savunma projelerinde gizlilik kısıtları olan yazılımlar için bu talebin nasıl karşılanacağı, sözleşme ve gizlilik prosedürlerinde önceden planlanmalıdır.

Dijital talimat: Kullanım talimatı dijital olarak verilebilir. Ancak talimat indirilebilir ve yazdırılabilir olmalı, makine arızalıyken de erişilebilmeli ve en az 10 yıl çevrimiçi kalmalıdır. Kullanıcı satın alma sırasında talep ederse imalatçı bir ay içinde ücretsiz basılı kopya sağlar. Talimatlar Türkçe olmalıdır (m.11/7–8). İnterneti kısıtlı veya kapalı ağlarda çalışan savunma tesislerinde, dijital talimatın yerel bir kopyasının bakım ekiplerine erişilebilir olması ayrıca planlanmalıdır.

Makine üzerindeki işaretleme: Model, seri veya tip tanımı, imalat yılı ile imalatçının posta adresi ve e-posta veya internet sitesi gibi dijital iletişim bilgisi makine üzerinde bulunmalıdır (m.11/5–6).

9. Kısmen tamamlanmış makine ve entegrasyon projeleri

Robot kolları, doğrusal eksen modülleri ve özel tahrik üniteleri genellikle kısmen tamamlanmış makine olarak tedarik edilir. Yeni yönetmelikte bu ürünlerin imalatçısı, ilgili temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine uyumu sağlamak, AB bütünleştirme beyanı düzenlemek ve montaj talimatı vermekle yükümlüdür.

Bu ürünleri bir hücrede birleştiren entegratör veya savunma firması, son tertibatın imalatçısıdır. Entegrasyon projelerinde şartnameye şu maddelerin eklenmesi önerilir:

• Son tertibatın uygunluk değerlendirmesini ve CE işaretlemesini hangi tarafın yapacağı,
• Tüm alt bileşenlerin bütünleştirme beyanlarının ve montaj talimatlarının teslimi,
• Emniyet fonksiyonlarının ISO 13849-1 veya IEC 62061’e göre doğrulama ve geçerlilik raporları,
• Emniyet yazılımının kaynak kodu veya en azından sürüm ve sağlama toplamı bilgisinin teslimi,
• Uzaktan erişim ve siber güvenlik önlemlerinin tanımı.

10. Yaptırımlar

Yönetmelik ihlallerinde 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’ndaki idari yaptırımlar uygulanır (m.49). 2026 tutarlarına göre, ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılık için alt ve üst sınır 434.505 TL ile 4.345.058 TL arasındadır. Teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi ve beyan yükümlülüklerine aykırılık için bu aralık 173.801 TL ile 1.738.022 TL arasındadır. Yükümlülükler 20 Ocak 2027’de başladığı için, bu tarihten sonraki ihlallerde 2027 yılı için ilan edilecek tutarlar esas alınacaktır.

Para cezasının ötesinde, piyasa gözetimi otoritesi uygunsuz makinenin kullanımdan veya piyasadan çekilmesini isteyebilir. Kritik bir üretim hattında bu, sözleşmeli teslim tarihlerini doğrudan etkiler.

11. Savunma tesisleri için teknik yol haritası

1. Makine envanteri ve sınıflandırma: Tüm makineleri; satın alınan, kendi üretilen ve değiştirilmiş olarak üç gruba ayırın. Her biri için EK-1 kategorisini belirleyin.
2. Satın alma şartnamelerinin güncellenmesi: 2027 ve sonrası teslimatlarda yeni yönetmeliğe göre AB uygunluk beyanı, uygulanan modül, kullanılan uyumlaştırılmış standartlar, Türkçe dijital talimat ve siber güvenlik önlemlerini şart koşun.
3. Önemli değişiklik prosedürü: Hat değişikliklerini otomasyon, bakım ve İSG ekiplerinin birlikte değerlendirdiği bir değişiklik yönetimi (MOC) akışı kurun. Her değişiklik için yazılı ve tarihli bir karar kaydı oluşturun.
4. Emniyet yazılımı yönetimi: Emniyet PLC’si ve robot güvenlik ayarlarını sürüm kontrolüne alın; erişim yetkilerini sınırlandırın ve değişiklik kayıtlarını saklayın.
5. OT güvenliği ile birleşik çalışma: Ek III 1.1.9 ve 1.2.1 gerekliliklerini IEC 62443 bölge ve kanal çalışmasıyla tek bir projede ele alın. Uzaktan erişim noktalarını öncelikli olarak gözden geçirin.
6. Kendi üretilen makineler: Şirket içi test düzenekleri ve özel istasyonlar için teknik dosya şablonunu yeni Ek IV’e göre güncelleyin; tek adetlik ürünlerde Modül G seçeneğini değerlendirin.
7. Dokümantasyon altyapısı: Teknik dosya ve beyanlar için 10 yıllık saklama düzeni kurun; kaynak kodu talebi için gizlilik prosedürü hazırlayın.
8. Eğitim: Otomasyon, bakım, İSG ve satın alma ekiplerinin yeni kavramları aynı şekilde yorumlaması için ortak bir eğitim planlayın.

Zirvede bu konuyu konuşuyoruz

Ankara Savunma Zirvesi’nin 24 Mart 2027’deki 09:35 oturumu, yeni yönetmeliğe hazırlığı savunma üretimi özelinde ele alıyor. Yönetmelik uygulanmaya başladıktan iki ay sonra yapılacak bu oturumda, sahadaki ilk uygulama deneyimlerini makine emniyeti uzmanlarıyla birebir konuşabilirsiniz. Katılım ücretsizdir; kaydınızı ankarasavunmazirvesi.com üzerinden yapabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uygulamalarda yönetmeliğin resmî metni ve uzman görüşü esas alınmalıdır.

Kaynaklar: Resmî Gazete, 16.10.2026, sayı 33402 · Hukukçular Evi – yönetmelik ve 7223 sayılı Kanun rehberi · Intertek – yeni uygunluk değerlendirme modülleri · activeMind – EK-1 Kısım A/B ve önemli değişiklik

Bu verileri elle veya yalnızca barkodla toplamak, düşük hacimli ama yüksek karmaşıklıklı savunma üretiminde hem yavaş hem de hataya açıktır. RFID, veriyi ürünün veya taşıyıcısının üzerinde temassız ve otomatik olarak okumayı sağlar.

RFID nasıl çalışır?

Bir RFID sistemi üç bileşenden oluşur: veriyi taşıyan etiket (tag), etiketi radyo dalgasıyla okuyan okuyucu/anten ve okunan veriyi PLC, MES veya ERP’ye aktaran arayüz. Etiketler pasif olabilir, yani pil taşımaz ve enerjisini okuyucunun alanından alır. Endüstriyel uygulamaların büyük çoğunluğu pasif etiketlerle yapılır.

Barkod ve Data Matrix’ten farkı, okuma için görüş hattı gerektirmemesidir. Yağ, talaş veya boya altında kalan etiket okunabilir. Birçok etiket tipine veri yazılabilir; böylece iş emri, proses adımı veya ölçüm sonucu doğrudan parçayla birlikte taşınır.

Doğru frekansı seçmek

Metal yüzeyler radyo sinyalini etkilediği için savunma üretiminde “on-metal” olarak tasarlanmış etiketler kullanılmalıdır. Montaj konumu ve anten yerleşimi, sahada test edilmeden kesinleştirilmemelidir.

Savunma üretiminde dört temel uygulama

1. Kesici takım yönetimi. Takım tutuculara yerleştirilen RFID etiketler, takım ölçüsünü, kalan ömrü ve kullanım sayısını taşır. Ön ayar cihazında ölçülen değerler etikete yazılır, CNC tezgâhı takımı bağlarken bu verileri otomatik okur. Elle veri girişinden kaynaklanan hatalı ofset riski ortadan kalkar.

2. İş parçası taşıyıcısı ve fikstür takibi. Her taşıyıcıdaki etiket, üzerindeki parçanın kimliğini ve proses durumunu taşır. İstasyon, hangi parçanın geldiğini okur, doğru programı çağırır ve tamamlanan adımı etikete yazar. Yanlış varyanta yanlış işlem uygulanması engellenir.

3. Montajda doğrulama. Kritik montaj adımlarında doğru parçanın, doğru sırayla ve doğru torkla takıldığı kayıt altına alınır. Operatör kimliği de RFID kartla eşleştirilerek kim, ne zaman, ne yaptı sorusu otomatik yanıtlanır.

4. Depo ve sevkiyat. UHF etiketlerle kasa ve paletler kapıdan geçerken toplu okunur. Sayım süreleri kısalır, yanlış sevkiyat riski azalır.

Kurulum için yol haritası

1. Hedefi netleştirin: Neyi izlemek istiyorsunuz: parça, taşıyıcı, takım veya kasa? Her biri farklı frekans ve etiket gerektirebilir.
2. Veri modelini belirleyin: Etikette yalnızca kimlik mi tutulacak, yoksa proses verisi de yazılacak mı? Kimlik tabanlı yaklaşımda veri MES’te tutulur.
3. Saha testi yapın: Metal yoğunluğu, okuma mesafesi ve hız gereksinimleri gerçek koşullarda doğrulanmalı.
4. Entegrasyonu planlayın: Okuyucular IO-Link, Profinet veya EtherNet/IP ile PLC’ye bağlanabilir. Verinin MES ve kalite sistemine akışı baştan tasarlanmalı.
5. Pilot hatla başlayın: Tek bir hücre veya takım yönetimiyle başlayıp sonuçları ölçün, ardından yaygınlaştırın.

Zirvede bu konuyu konuşuyoruz

Ankara Savunma Zirvesi’nin 10:35 oturumu, RFID ile parça ve takım izlenebilirliğini savunma üretimi özelinde ele alıyor. Uygulamak istediğiniz senaryoyu önceden paylaşarak RFID çözüm sağlayıcılarıyla zirve günü için B2B görüşme planlayabilirsiniz.

IO-Link bu tabloyu değiştiren, IEC 61131-9 ile standartlaşmış bir haberleşme teknolojisidir. Sensör ve aktüatörlerin kontrol sistemiyle iki yönlü dijital veri alışverişi yapmasını sağlar.

Nasıl çalışır?

IO-Link bir saha veri yolu değil, noktadan noktaya bir bağlantıdır. Her cihaz, bir IO-Link master‘ın portuna kendi kablosuyla bağlanır. Master ise üst seviyede Profinet, EtherNet/IP veya EtherCAT gibi bir saha ağına bağlanarak verileri PLC’ye iletir.

Teknik olarak öne çıkan özellikler:

• Standart, ekransız 3 telli kablo ve M12 konnektör kullanılır; kablo uzunluğu 20 metreye kadar çıkabilir.
• Üç iletişim hızı tanımlıdır: 4,8 / 38,4 / 230,4 kbit/s.
• Cihaz, IO-Link master’a bağlı olmadığında klasik dijital sensör gibi çalışmaya devam eder (SIO modu).
• Her cihazın özellikleri, üreticinin sağladığı IODD (IO Device Description) dosyasıyla tanımlanır ve mühendislik yazılımına aktarılır.

IO-Link ile hangi veriler alınır?

Savunma üretim hatlarında sağladığı avantajlar

1. Hızlı ve hatasız cihaz değişimi. IO-Link master’ın parametre sunucusu, cihaz ayarlarını saklar. Arızalı sensör aynı tip yenisiyle değiştirildiğinde parametreler otomatik olarak yüklenir. Bakım teknisyeninin sahada ayar yapmasına gerek kalmaz.

2. Varyant değişiminde merkezi ayar. Farklı ürün varyantları için sensör eşikleri PLC’den tek komutla değiştirilebilir. Düşük adetli, çok varyantlı savunma üretiminde bu, ayar sürelerini ve insan hatasını azaltır.

3. Kestirimci bakım verisi. Sinyal kalitesi, çalışma saati ve sıcaklık gibi veriler, arıza oluşmadan önce müdahale imkânı verir. Plansız duruşlar azalır.

4. İzlenebilirlik. Her cihazın seri numarası, donanım ve yazılım sürümü ile aktif parametreleri sistemden okunabilir. Hangi parçanın hangi ayarla üretildiğini belgelemek kolaylaşır; bu, savunma projelerinde kalite denetimlerinin sık sorduğu bir sorudur.

5. Daha az analog kablolama. Analog sinyaller dijital olarak taşındığı için gürültü kaynaklı ölçüm hataları ve ekranlı kablo ihtiyacı ortadan kalkar.

Geçiş için pratik öneriler

1. Yeni makine ve hat yatırımlarında IO-Link uyumlu sensör ve master’ı şartnameye ekleyin.
2. Mevcut hatlarda, en sık arıza veren veya en sık ayar gerektiren noktalardan başlayın.
3. Master seçiminde saha ağı protokolünü, IP koruma sınıfını ve port tipini (Class A / Class B) netleştirin.
4. Toplanan veriyi yalnızca PLC’de bırakmayın; MES veya izleme sistemine aktararak bakım ve kalite ekiplerinin kullanımına açın.
5. Master’ları OT ağındaki doğru bölgede konumlandırın ve uzaktan parametre değişikliğini yetkilendirme ile sınırlayın.

Zirvede bu konuyu konuşuyoruz

Ankara Savunma Zirvesi’nin 10:15 oturumu, IO-Link sensörlerle şeffaf ve akıllı makine yapısını uygulama örnekleriyle anlatıyor. Stant alanında IO-Link çözümlerini yerinde inceleyebilir, sensör tedarikçileriyle önceden B2B görüşme planlayabilirsiniz.

Doğru UPS mimarisi iki soruya verilen cevapla belirlenir: Yük ne kadar kritik ve sistem bakım sırasında bile çalışmaya devam etmeli mi?

Önce topoloji: hangi UPS tipi?

IEC 62040-3 standardı UPS’leri çıkış gerilimi kalitesine göre üç sınıfa ayırır:

Kritik savunma uygulamalarında standart tercih VFI, yani çift dönüşümlü on-line UPS’tir. Geçiş süresi sıfırdır ve şebekedeki gerilim dalgalanmaları, harmonikler ve frekans sapmaları yüke ulaşmaz.

Yedeklilik seviyeleri

N: Yükü karşılamaya tam yetecek kapasite. Tek bir modül veya ünite arızalandığında sistem bypass’a geçer ve yük korumasız kalır.

N+1: İhtiyaçtan bir fazla modül. Örneğin 120 kW’lık yük için 40 kW’lık modüllerle N = 3 modül, N+1 = 4 modül gerekir. Herhangi bir modül arızalanır veya bakıma alınırsa yük korunmaya devam eder. Maliyet ile erişilebilirlik arasında en çok tercih edilen dengedir.

2N: Birbirinden tamamen bağımsız iki UPS sistemi ve iki ayrı dağıtım hattı. Yük çift güç girişli ekipmanlarda her iki hattan beslenir. Bir sistemin tamamı, panosu ve kablolamasıyla birlikte devre dışı kalsa bile yük etkilenmez.

2(N+1): Her biri kendi içinde N+1 yedekli iki bağımsız sistem. En yüksek erişilebilirlik gerektiren veri merkezi ve komuta-kontrol uygulamalarında kullanılır.

Modüler mi, monoblok mu?

Modüler UPS’lerde güç modülleri sıcak takılabilir. Kapasite yük arttıkça modül ekleyerek büyütülür ve N+1 yedeklilik tek kabin içinde sağlanır. Arızalı modül dakikalar içinde değiştirilebildiği için ortalama onarım süresi kısalır. Monoblok sistemler ise yüksek tekil güçlerde ve sabit yük profillerinde hâlâ tercih edilebilir.

Akü ve otonomi süresi

UPS’in görevi çoğu zaman jeneratör devreye girene kadar köprü olmaktır. Otonomi süresi; jeneratörün kalkış ve senkronizasyon süresine, bir ilk kalkış başarısızlığı payına ve kontrollü kapatma ihtiyacına göre belirlenir. Kritik tesislerde 10–15 dakika yaygın bir başlangıç değeridir.

Lityum iyon aküler, VRLA akülere göre daha uzun ömür, daha küçük hacim ve daha yüksek çalışma sıcaklığı toleransı sunar. Yüksek ilk yatırım maliyeti, toplam sahip olma maliyeti hesabında çoğunlukla dengelenir. Akü odası ve yangın güvenliği gereklilikleri ise kimya seçimine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Gözden kaçan noktalar

• Seçicilik: UPS çıkışındaki bir kısa devre, korunan diğer yükleri kesmemeli. Koruma koordinasyonu inverter kısa devre akımına göre hesaplanmalı.
• Bakım bypass’ı: Harici bakım bypass panosu olmadan UPS’in kendisinin bakımı yük kesintisi gerektirir.
• Jeneratör uyumu: UPS giriş akım harmonikleri ve jeneratör kapasitesi birlikte değerlendirilmeli.
• İzleme: UPS, akü ve dağıtım verileri SCADA veya bina yönetim sistemine aktarılmalı; akü arızası ancak ihtiyaç anında fark edilmemeli.

Zirvede bu konuyu konuşuyoruz

Ankara Savunma Zirvesi’nin 11:35 oturumu, kritik tesislerde kesintisiz güç ve UPS mimarisini savunma uygulamaları üzerinden ele alıyor. Tesisinizin yük profilini yanınızda getirerek çözüm sağlayıcılarla zirve günü birebir görüşme planlayabilirsiniz.

IT güvenliği için yıllardır kullanılan ISO 27001 gibi çerçeveler bu riskleri tek başına karşılamaz. Endüstriyel otomasyon ve kontrol sistemleri (IACS) için geliştirilmiş referans standart serisi IEC 62443’tür.

IT ile OT güvenliği neden farklı?

IEC 62443 serisinin yapısı

Seri dört gruptan oluşur ve her grup farklı bir role hitap eder:

• 62443-1-x (Genel): Terimler, kavramlar ve modeller.
• 62443-2-x (Politika ve prosedürler): Tesis sahibinin güvenlik programı (2-1), yama yönetimi (2-3) ve hizmet sağlayıcı gereklilikleri (2-4).
• 62443-3-x (Sistem): Risk değerlendirmesi ile bölge ve kanalların tanımı (3-2), sistem güvenlik gereklilikleri (3-3).
• 62443-4-x (Bileşen): Ürün üreticisi için güvenli geliştirme yaşam döngüsü (4-1) ve bileşen teknik gereklilikleri (4-2).

Bu yapı, sorumluluğu üç rol arasında paylaştırır: tesis sahibi (savunma üreticisi), sistem entegratörü ve ürün tedarikçisi. Tek bir rolün çabası yeterli değildir.

Güvenlik seviyeleri (SL 1–4)

IEC 62443, korumayı saldırganın kapasitesine göre derecelendirir:

Savunma sanayii, devlet destekli tehdit aktörlerinin doğrudan hedefidir. Bu nedenle kritik üretim ve test bölgeleri için hedef seviye genellikle SL 3, en kritik alanlarda SL 4 olarak belirlenir.

Bölge ve kanal (zones & conduits) yaklaşımı

IEC 62443’ün temel fikri, tüm ağı tek bir güvenlik seviyesiyle korumak yerine onu bölgelere ayırmaktır. Aynı güvenlik ihtiyacına sahip varlıklar bir bölgede toplanır. Bölgeler arasındaki her iletişim yolu bir kanal olarak tanımlanır ve denetlenir.

Örnek bir savunma tesisinde bölgeler şöyle ayrılabilir: kurumsal IT, MES ve üretim planlama, hat kontrol (PLC/HMI), emniyet sistemleri ve balistik test laboratuvarı. Her bölge için ayrı bir hedef güvenlik seviyesi belirlenir. Kanallarda güvenlik duvarı, tek yönlü veri diyotu veya uzaktan erişim ağ geçidi gibi kontroller kullanılır.

Yedi temel gereklilik

Standart, her güvenlik seviyesi için gereklilikleri yedi başlık altında toplar: kimlik doğrulama, kullanım kontrolü, sistem bütünlüğü, veri gizliliği, kısıtlı veri akışı, olaylara zamanında müdahale ve kaynak erişilebilirliği.

Nereden başlamalı?

1. Varlık envanteri: Ağdaki tüm PLC, HMI, sürücü, mühendislik istasyonu ve uzaktan erişim noktalarını listeleyin. Bilinmeyen cihaz korunamaz.
2. Bölge ve kanal haritası: Mevcut ağ topolojisini 62443-3-2 mantığıyla bölgelere ayırın.
3. Risk değerlendirmesi: Her bölge için hedef güvenlik seviyesini (SL-T) belirleyin.
4. Boşluk analizi: Mevcut durumu hedefle karşılaştırın; uzaktan erişim ve yamasız sistemler genellikle ilk sıradadır.
5. Tedarik şartnamesi: Yeni ürün ve entegrasyon alımlarında 62443-4-2 ve 62443-2-4 uyumunu şart koşun.

Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği’nin emniyet fonksiyonlarını bozulmaya karşı koruma şartı da bu çalışmayla doğrudan örtüşür. İki konuyu ayrı projeler yerine tek bir yol haritasında ele almak kaynak tasarrufu sağlar.

Zirvede bu konuyu konuşuyoruz

Ankara Savunma Zirvesi’nin 12:15 oturumu, savunma tesislerinde IEC 62443 uygulamasını sahadan örneklerle ele alıyor. Planlı B2B görüşme özelliğiyle OT güvenliği çözüm sağlayıcılarıyla zirve günü için önceden görüşme ayarlayabilirsiniz.